Koppelkansen versterken en verduurzamen?

Bewoners en energiecoöperaties kunnen het niet alleen!

Aansluiten bij wat de mensen in het aardbevingsgebied zélf kunnen en willen: dat is de insteek van het project Koppelkansen. In dit project wordt gekeken naar koppelkansen tussen versterken en verduurzamen in het aardbevingsgebied van Noordoost Groningen. Onderzoekers Kathelijne Bouw en Jannie Rozema van het Kenniscentrum NoorderRuimte van de Hanzehogeschool Groningen werkten samen met drie lokale energiecoöperaties, namelijk LOPEC uit Loppersum, het Energie Initiatief Kantens en stadscoöperatie Eendracht uit Appingedam. Zij onderzochten in hoeverre inwoners in het aardbevingsbevingsgebied bereid zijn hun particuliere woningen (verder) te verduurzamen in het kader van de energietransitie en als potentiële koppelkans tijdens de versterkingsoperatie. Als je woning dan toch versterkt wordt, kijk dan meteen ook naar de mogelijkheden om je huis te verduurzamen. Het project paste precies bij de doelstelling van het lectoraat Aardbevingsbestendig & Kansrijk Groningen, namelijk ‘werken aan perspectief voor de regio’. De financiering voor dit project kwam uit de startsubsidie ‘Lokale Energietransitie’ van de Nationaal Coördinator Groningen, uitgevoerd door de Natuur en Milieufederatie Groningen.

Hoe maak ik een goede keuze?

De aanpak in dit ingewikkelde en gevoelige dossier was in dit project wellicht wat anders dan anders. Kathelijne Bouw: “We hebben in dit project vooral veel vragen gesteld, zoals: ‘Wat zijn jullie behoeften? Zien jullie zelf energietransitie als een kans voor het aardbevingsgebied? In hoeverre ben jij zelf bereid te investeren in de verduurzaming van je woning en onder welke voorwaarden? En welke verduurzamingsmaatregelen zou jij met mede-inwoners willen uitvoeren?” De onderzoekers waren benieuwd naar het draagvlak voor koppelkansen onder woningeigenaren in het aardbevingsgebied.
Bewoners hebben deze bottom-up aanpak enorm gewaardeerd, gaven aan: ‘Meestal komen mensen bij ons met een aanbod, u kunt kiezen uit dit, dit of dit, maar naar onze wensen wordt niet gevraagd en we weten zelf ook niet goed op basis waarvan wij een keuze moeten maken (of wat we moeten aanvinken op het lijstje). Dit project helpt ons écht verder.’ 

Enquêtes en Interviews leverden veel op

Hoe is het project aangepakt, wat is er concreet gedaan? Na gesprekken met de energiecoöperaties in Loppersum, Kantens en Appingedam hebben Kathelijne en Jannie een enquête uitgezet onder bewoners en zijn op basis daarvan in gesprek gegaan met bewoners. Op verschillende plekken zijn bewonersavonden en twee workshops georganiseerd. De bereidheid van bewoners om stappen te zetten was groot. “We zagen dat bewoners constructief willen meedenken over het werken aan oplossingen, en dat graag samen met de energiecoöperatie willen doen. Het vertrouwen in de lokale energiecoöperaties was zowel voor de informatievoorziening als voor ondersteuning bij het benutten van koppelkansen ook groot.” Uit het onderzoek kwam naar voren dat inwoners graag met de verduurzaming van hun woning aan de slag gaan, maar dat de onduidelijkheid over een eventuele versterking hen daarbij parten speelt. Welk versterkingsadvies gaan ze krijgen en hoe ziet dan de planning eruit? Ook ervaren zij onduidelijkheden over de kosten en wat zij eventueel zelf zouden moeten bijdragen. En wat is dan een redelijke eigen bijdrage? Het zijn hobbels die inwoners bijna allemaal ervaren. Zo willen bewoners bijvoorbeeld graag aardgasvrij, maar technisch en financieel is dat een uitdaging.    

 

Workshops

Een onderdeel van het project Koppelkansen waren de workshops, twee maal twee sessies in Loppersum en Kantens: de eerste over technische maatregelen en de tweede over collectieve acties. Om zicht te krijgen op welke verduurzamingskeuze geschikt, realiseerbaar en betaalbaar zou zijn in hún persoonlijke situatie, voor hún eigen huis, kregen bewoners een presentatie over het versterken van verschillende soorten woningen met verschillende methodes. Mogelijke maatregelen voor versterken en verduurzamen werden toegelicht. Aanpassingen qua stabiliteit, muren en verbindingen, isoleren, zonneboilers, warmtenetten etc., alles kwam aan bod. Voor bewoners bleek deze aanpak zeer verhelderend. Het biedt hen in de beoordeling van het versterkingsadvies ook houvast om op basis van hun eigen afwegingen keuzes te kunnen maken. De bereidheid om ook gezamenlijk dingen op te pakken was groot. Uit de vragenlijst was al naar voren gekomen dat inwoners bereid zijn om informatiebijeenkomsten in hun dorp of wijk te organiseren en bij te wonen. Maar ook om gezamenlijk materialen of installaties aan te schaffen om financieel voordeel te behalen en om subsidies samen te voegen in een dorpsfonds om collectieve energie op te wekken.   

 

Meer specifieke kennis nodig

Wat heeft dit project nu concreet opgeleverd? Kathelijne: “We hebben geleerd dat mensen zelf al veel weten over verduurzaming, maar om goede koppelkansen te bedenken met bouwkundig versterken hebben ze ondersteuning en meer specifieke kennis nodig. Over technieken, over additionele kosten, redelijke eigen investeringen, waardevermeerdering, etc. Daarom doen we ook een oproep aan bouwers, architecten, gemeenten, NCG, adviesbureaus om samen met bewoners en energiecoöperaties koppelkansen te bedenken (zoals het vormen van werkgroepen). Bewoners kunnen het niet alleen, zeker ook niet als het gaat om grote doelen zoals aardgasvrij. En voor meer aanbevelingen aan diverse organisaties/partijen verwijzen wij graag naar het onderzoeksrapport en het projectverslag.” 

Het onderzoeksrapport Bouw, K. en Rozema, J. (2018). Samen onze woningen verduurzamen bij de versterking. Een onderzoek naar de bereidheid van inwoners in het aardbevingsgebied van Noordoost Groningen om koppelkansen te benutten is vanaf september 2018 te downloaden via www.noorderruimte.nl. Ditzelfde geldt voor het projectverslag.

 

Vervolg

“De uitvoering van het project in Kantens, Loppersum en Appingedam heeft al veel inzichten en enthousiaste bewoners opgeleverd. Na de zomer gaan we verder in vier nieuwe dorpen. We proberen ook daar mensen bezig te laten gaan met koppelkansen en verduurzaming. We hopen dan nog meer bewoners te informeren en nog meer te leren over hoe het beslissingsproces bij koppelkansen eruitziet en hoe bewoners dingen gezamenlijk aan kunnen pakken. Geïnteresseerde energiecoöperaties en overige belangstellenden mogen zich kenbaar maken!” 

 

jul 9, 2018 | Nieuws

Terug

Maatwerk

Op zoek naar maatwerkopleidingen of activiteiten?

Blijf op de hoogte

Kennis delen doen wij samen

Search
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type