Tegen beweging

Het uitzonderlijke aan de Groningse aardgasbevingen is dat ze in de bewoonde wereld plaatsvinden. Hoe bouw en verbouw je in zo’n gebied? Een vraag waarmee de voorlieden van de onderzoeksgroep Earthquake Resistant Structures nog wel even zoet zullen zijn.

“Misschien stopt de gaswinning niet zo snel als waar we nu van uitgaan, dat is één”, zegt civiel ingenieur Eleni Smyrou, wandelend van het kenniscentrum NoorderRuimte naar BuildinG, sinds een jaar de epicentra van haar werkzame bestaan in Groningen. “Twee: er zal hier sowieso nog een behoorlijke tijd grote behoefte zijn aan kennis over aardbevingsbestendig construeren, voor nieuwe structuren en voor het behoud van erfgoed. En drie: Groningen zou een centrum voor deze kennis kunnen worden.”

Eigen ervaring: die grote van 1999

In april vorig jaar kregen Eleni, haar man Ihsan Bal en hun zoontje Aris  vaste voet aan de grond in Groningen (het gezin woont inmiddels in Zuidhorn). “Eleni en ik waren al een keer of vier, vijf eerder in Nederland geweest”, zegt Ihsan. “Toen vaststond dat we hier aan de slag zouden gaan, zijn we er meteen vol ingestapt. We hebben gesproken met mensen van de Technische Universiteit in Delft, met studenten, met Groningse en andere onderzoekers, met het centrum Veilig Wonen, met het KNMI en anderen. Kortom, we hebben zoveel mogelijk kennis vergaard over wat er in Groningen aan de hand is.”
Ihsan is als lector de leider van de Research Group on Earthquake Resistant Structures van de Hanzehogeschool, waarvan naast Eleni (senior-lecturer), Jelle Pama (idem), Jannie Rozema (senior-onderzoeker), Kathelijne Bouw (onderzoeker) en PhD-onderzoekers Onur Arslan en Dimitri Dais deel uitmaken.
De in Istanboel geboren en getogen Ihsan en z’n uit de Griekse hoofdstad Athene afkomstige vrouw weten uit eigen ervaring wat aardbevingen zijn. Hun moeder- en vaderland worden er regelmatig door geteisterd. Ihsan was in Istanboel toen de Turkse megastad (vijftien miljoen inwoners) werd getroffen door de grote aardbeving die zeventienduizend mensen het leven kostte. “Wie ooit een aardbeving heeft meegemaakt, ontwikkelt er een zekere gevoeligheid voor. Mensen uit seismische gebieden voelen meteen wanneer de aarde beweegt. Dat zie je nu ook bij de Groningers.”

Groningen is tamelijk uitzonderlijk

Eleni en Ihsan ontmoetten elkaar in het Italiaanse Pavia, waar ze werkten in het PhD-programma Earthquake Engineering. “Bij aardbevingsbestendig bouwen denken mensen in eerste instantie aan huizen en gebouwen. Logisch, maar werk en onderzoek reiken veel verder, het gaat om alles wat mensenhanden kunnen maken. Bruggen, wegen, pijpleidingen, en nog veel meer, alle structuren, zoals we dat noemen.”
De aardgasbevingen van Groningen zijn tamelijk uitzonderlijk. “Door mensen opgewekte bevingen komen over de hele wereld voor”, stelt Eleni, “maar meestal ver van de bewoonde wereld. In Groningen is dat anders. De bevingen raken de bewoners direct. Ze zien hun leefomgeving voor hun ogen aftakelen.”
Bij bouw, herbouw en verbouw moet je dan ook goed rekening houden met de gevoelens van de bewoners. “Natuurlijk zijn die mensen aangedaan door wat er is gebeurd”, zegt Ihsan, “het is een extra motivatie voor ons. De kennis die we opdoen moet ook ten goede komen aan de inwoners. En dat zal makkelijker worden als we die kennis zo breed mogelijk verspreiden.” Eleni: “Inderdaad, het moet in de bagage zitten van iedere student Civiele Techniek in Groningen. Dat voor elkaar krijgen is één van onze grote uitdagingen.”
Maar beslist niet de enige. Ihsan: ”Een aardbevingsbestendige structuur scheppen, is heel wat anders dan een bestaande structuur quake-proof maken. En het behoud van historisch erfgoed stelt ons weer voor andere vraagstukken. We hopen dat we de catalogus van methoden voor aardbevingsbestendig bouwen kunnen aanvullen.

Fragiel ogende constructie

In de testhal van BuildinG (het kennis- en innovatiecentrum voor toekomstbestendig bouwen) staan vruchten van confrontaties die studenten onlangs zijn aangegaan met bestendig bouwen. In groepjes hebben ze houten constructies vervaardigd, er is geen spijker of schroef aan te pas gekomen, louter hout en lijm. Onbekommerd leunt Ihsan op één van de bouwwerken die pakweg één meter in de hoogte torenen. Even verderop zucht een fragiel ogend houten maaksel onder een blok waarin metalen gewichten kunnen worden geplaatst. De stellage waarop het staat, kán bewegen, maar vandaag staat het stil. Geen student te bekennen. Wel een hele horde schoolkinderen op excursie. Toekomstige ingenieurs, misschien.
Vooralsnog hebben Ihsan en Eleni en Groningen twee promovendi onder hun hoede. Onur Arslan (uit Turkije) wil aan de Technische Universiteit Delft promoveren, Dimitri Dais (Griekenland) aan de Newcastle University. “Laat dat het begin zijn”, lacht Ihsan, hoe meer onderzoekers, hoe beter.” Eleni ziet het liefst Nederlandse studenten. “Dat zou echt mooi zijn. Dat dé kennis over veilig bouwen in seismic areas uit Nederland zou komen. Dan levert alle ellende van de laatste jaren toch ook nog iets goeds op.”

European Conference on Earthquake Engineering

Ihsan en Eleni zullen in juni deelnemen aan een groot Europees congres in Griekenland, the 16th European Conference on Earthquake Engineering. Met Han Krijgsman en Joe White van samenwerkingsverband BORG (ABT, bbn, abtWassenaar en BAM) organiseren zij sessies over door gaswinning geïnduceerde aardbevingen in Groningen met de titel ‘Induced Seismicity in Groningen Area’. Wetenschappelijk onderzoek over deze aardbevingen zal worden gepresenteerd. Ihsan en Eleni presenteren hun studie waarin ze onderzoeken of aardbevingen in Groningen daadwerkelijk verschillen van tektonische aardbevingen, of niet.

Meer informatie over het congres vindt u hier.

Tekst: Boudewijn Otten
Foto: Luuk Steemers

apr 30, 2018 | Nieuws

Terug

Maatwerk

Op zoek naar maatwerkopleidingen of activiteiten?

Blijf op de hoogte

Kennis delen doen wij samen

Search
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type